Biografia Tarasa Szewczenko

Biografia Tarasa Szewczenko

Dzieciństwo
Taras Szewczenko urodził się 9 marca (25 lutego) 1814 roku w rodzinie pańszczyźnianych chłopów, we wsi Moryńce w Ukrainie, wtedy jeszcze w części Carskiego Rosyjskiego Imperium. Szewczenko szybko jednak przeniósł się do wsi Kyrylivka, gdzie dorastał.
Jego ojciec musiał zostać kupcem i często podróżować. Wywoził on przenicę, należącą do właścicieli ziemskich, do Odesy, Kijowa oraz innych miast. Kiedy Taras dorosnął, jego ojciec zabrał go ze sobą. Szewczenko wspominał jedną z tych podróży w jego opowiadaniu “Najemnica”.
Taras stracił swoją matkę w wieku 9 lat. Jego ojciec, który pozostał sam z małymi dziećmi, musiał poślubić wdowę Oksanę Tereshchenko, która miała trójkę dzieci.
W wieku jedenastu lat, Taras został osierocony i mieszkał z macochą.
“Kto kiedykolwiek widział, nawet z daleka, macochę i tak zwanych przyrodnich braci i przyrodnie siostry, to znaczy, że widział triumf piekła w swojej obrzydliwości.”
“Panicze, gdybyście wiedzieli...”

Panicze, gdybyście wiedzieli,
Gdzie ludzie żyjąc, płaczą wiele,
Elegii byście nie tworzyli
I marnie Boga nie chwalili,
Z łez naszych śmiejąc się tak śmiele.
I za co, nie wiem, nazywają
Chateczkę w gaju cichym rajem,
Męczyłem się w tej chatce kiedyś,
Me łzy wylały się tam z biedy, io
Łzy pierwsze. Nie wiem też, nie tając,
Czy to u Boga zło zostało,
Co w chacie tej by nie mieszkało?
A chatę nazywają rajem!

Sam jednak rajem nie nazywam
Tej w gaju chatki nieszczęśliwej,
Co w końcu wsi nad stawem tkwiła.
Mnie matka tam powiła miła,
A spowijając mnie, śpiewała,
Swą nudę, gorycz przelewała
W swe dziecko... I w tym gaju cichym,
W chateczce, w raju owym lichym,
Widziałem piekło... Tam niewola
I praca ciężka. Nie pozwolą
Też modlić się — bo praca stoi.
Tam oto matkę dobrą moją
I młodą jeszcze do mogiły
Wnet nędza z pracą położyły.
Tam ojciec, płacząc z dziećmi swymi
(A myśmy byli mali, goli),
Też nie przetrzymał ciężkiej doli,
Zmarł na pańszczyźnie!... My małymi
Rozleźli się, by żyć z obcymi,
Jak te myszęta. Ja więc w szkole
Nosiłem wodę dla uczniaków.
A braci na pańszczyznę gnano,
Dopóki łbów nie pozgalano!
A siostry! Siostry! Bieda jaka,
Gołąbki młode me, urocze,
Dla kogo wy żyjecie w świecie?
Na służbie wzrosłyście, żal mroczył,
Na służbie zbielą się warkocze,
Na służbie, siostry, też umrzecie!

Przełożył Petro Kupryś

U Engelhardta
“Właściciel, Paweł W. Engelhardt, który właśnie otrzymał dziedzictwo ojca, wziął zwinnego chłopaka i obdarty włóczęga-uczeń otrzymał brązową kurtkę, te same spodnie i wreszcie stał chłopcem na posyłki.”
Szewczenko rozpoczął pracę w służbie sądowniczej u nowego właściciela ziemskiego w mieście Vilshana. W 1829 roku, Engelhardt wraz z żoną zabrali Tarasa do Wilna, gdzie chłopak zaczął naukę polskiego języka oraz polskiej literatury, Szewczenko również w sekrecie przerysowywał niektóre obrazy. Tutaj, w Wilnie, Szewczenko został wysłany do studio Jana Rustema w celu nauki malowania.

W 1831 roku, Engelhardtowie wraz z wszystkimi swoimi służącymi przenieśli się do Petersburga.

Engelhardt zauważył talent artystyczny Tarasa i w Petersburgu wysłał go na czteroletnią praktykę do malarza V. Shiriaeva. Szewczenko razem z Shiriaevem uczestniczył w malowaniu Teatru Bolszogo jako praktykant-rysownik.

W 1837 roku Szewczenko poznał i zaprzyjaźnił sie z ukraińskim artystą Ivanem Soshenko. Poznał również Karla Briułłowa, Wasilija Żukowskiego Apollona Mokritskiego — ludzi, którzy odegrali główną rolę w jego drodze do wolności.

“Letnie noce w Petersburgu zwykle spędzałem na ulicach lub gdziekolwiek na wyspach, ale jeszcze częściej na akademickim nadbrzeżu. W lecie, również kochałem oglądać wschód słońca stojąc na moście Troitsky.
Wykup
z pańszczyzny
Certyfikat wolności Tarasa Szewczenko.
“Wasilij Żukowski przedwcześnie sprawdził podatki od właściciela ziemskiego i poprosił Karla Briułłowa o stworzenie jego portretu dla rodziny carskiej w celu sprzedania go jako nagrodę w loteri w rodzinie Cara.Wielki Briułłow zgodził się podarować portret, który był już skończony. Wasilij Żukowski z pomocą hrabi Michaela Wielhorskiego zorganizował loterię 2500 rubli i to była cena za wolność Szewczenki, która została wykupiona 5 maja 1838 roku.”
“Teraz nie mogę w to uwierzyć, ale tak naprawdę było. Ja pochodzę z brudnego strychu, Ja jestem nieszczęśliwym, ohydnym nierobem i Ja leciałem na skrzydłach do magicznych korytarzy Akademi Sztuki.”
Szewczenko odzyskał wolność wiosną 1838 roku i jednocześnie został przyjęty jako zagraniczny student do Akademi Sztuki w warsztacie Karla Briułłowa. Taras używał wielkiej biblioteki Karla i kontynuował naukę
“Teraz żyję i się uczę, nie muszę się nikomu kłaniać. Nikogo nie boję się bardziej niż Boga — to wielkie szczęście byc wolnym człowiekiem: możesz robić co chcesz i nikt cię nie powstrzyma.”
Lata studenckie

Jako że jego talent artystyczny się rozwinął, Szewczenko robił znaczne postępy w malowaniu. Stał się świetnym malarzem portretów i mistrzem obrazów wykonywanych akwarelą; za akademicką perfekcję Szewczenko otrzymał trzy srebrne medale od Akademi: w 1840 roku za jego obraz pt.”Żebrzący chłopiec daje chleb psu”, w 1841 roku za obraz pt.”Cygańska wróżka”. Pierwszy obraz, za który Taras otrzymał srebrny medal w 1839 roku nie dotarł do nas.

W przeciwieństwie do innych studentów Akademi, w jego dziełach zostali ukazani zwykli ludzie: służąca dziewczyna, dzieci, Cyganki i inni, Szewczenko starał się zwrócić uwagę publiki na uciskanych ludzi.

“Zacząłem malować portrety akwarelą, pierwsze po przyjacielsku, a następnie dla pieniędzy, ale wciąż nie pokazałem ich Karlowi Pawłowiczowi Briułłowi — obawiam się.”

Podczas gdy Szewczenko uczył sie na Akademii Sztuk, zapoznał się z historią i kulturą swojej Ojczyzny, Grecji oraz Rzymu. Poruszał sie w kręgu postępowej Inteligencji z Rosji, czytał Puszkina, Lermontowa oraz Gogola. Z drugiej strony, czytał również ukraińskich autorów — Kotlarewski, Kwitka-Osnowianenko i innych.

Szewczenko również zaznajomił się z wybitnymi pracami zachodniej literatury, uczył się języka francuskiego — wszystko to bardzo podwyższyło polityczny i kulturowy poziom poety.

W 1840 roku jego pierwsza kolekcja poezji pt. Kobzar, składająca się z ośmiu romantycznych wierszy, została wydana w Petersburgu: “Moje myśli, moje myśli...”,”Perebendya”, “Kateryna”, “Topola”, “Myśl”, “Do Osnowianenka”, “Ivan Pidkova” i “Noc Tarasa”.
“Autor książki “Kobzar” wniósł do literatury wyjątkowe kolory i tony, cały świat obrazów i pomysłów, które były nieodłączne w sposobie życia i artystycznego myślenia jego narodu. Poezja Szewczenki wchłonęła życiodajną wodę ukraińskiego folkloru, siłę, bogactwo i wyrazistość ukraińskiego języka”
Leonid Novychenko
W mojej ukochanej Ukrainie
“Kiedy byłem w Ukrainie… Narysowałem wiele szkiców natury. I teraz zdecydowałem opublikować je pod nazwą “Malownicza Ukraina”. Publikacja będzie zawierać następujące elementy: 1 — krajobrazy, 2 — życie narodu, 3 — historię.”

W maju 1843 roku, Taras Szewczenko wraz z Yevhenem Hrebinka wyruszył do Ukrainy. Odwiedził wsie i miasta, stworzył wiele szkiców.

Na początku czerwca, Taras odwiedził Kijów oraz pobliskie rejony. Spotkał się z uczniami i intelektualistami i nauczył się wiele o historycznych i kulturowych miejscach, Szewczenko napisał narodowe piosenki i legendy, narysował krajobrazy i stare budynki.

Pod koniec lata Taras odbył podróż na południe Ukrainy. Następnie w październiku, Szewczenko zatrzymał się w Yahotyn, w przybudówce posiadłości Księcia Nicholasa Repnina.

Pod koniec 1844 roku, Szewczenko przybył spowrotem do Petersburga gdzie kontynuował naukę na Akademii Sztuki.

Po zakończeniu nauki na Akademii Sztuk w 1845 roku, Szewczenko dstał pozwolenie na podróż do Ukrainy. Pojechał tam pod koniec marca. W grudniu, wielki poeta napisał swój sławny wiersz pt.”Testament”. W tym wierszu Taras namiętnie zachęcał naród do zbrojnego powstania.
“Pochowajcie mnie i wstańcie, I kajdany rwijcie, I posoką, wrażą juchą, Wolność swą obmyjcie.” (Przekład Leon Pasternak)

W maju 1846 roku, Taras Szewczenko poznał Mykola Kostomarov, sławnego historyka i jednego z założycieli Bractwa Świętych Cyryla i Metodego. Od grudnia Szewczenko zaczął uczęszczać na spotkania Bractwa gdzie czytał członkom rewolucyjne wiersze.

Członkami Bractwa byli studenci i nauczyciele uniwersytetów w Kijowie i w Kharkiv. Główne pozycje w Bractwie była zajmowana (z wyjątkiem Kostomarova i Szewczenko) przez G. Andruzky, V.Bilozersky, M.Gulak, P.Kulish.

Piątego kwietnia 1847 roku Szewczenko został aresztowany przy wejściu do Kijowa. Następnego dnia został wysłąny do Petersburga.

“Zostałem skierowany do Uniwersytetu w Kijowie i następnego dnia zostałem aresztowany”.
Na wygnaniu
“Nie mógłbym sobie wyobraźić gorszej kary dla mnie, nawet jeśli byłbym potworem lub pijawką, niż wysłanie mnie jako żołnierza do odrębnego korpusu Orenburg. August, który był poganinem, kiedy wysłał Naso do dzikiej Getae, nie zabronił mu pisać i rysować. Natomiast Nicholas I, który jest chrześcijaninem, zabronił mi obu czynności. Oni są oprawcami. Ale jeden z nich jest chrześcijańskim oprawcą!”

Trzydziestego maja 1847,został ogłoszony wyrok cara o wygnaniu Szewczenki do odrębnego korpusu Orenburg jako żołnierz “Ze ścisłym nadzorem i zakazem pisania i rysowania”. Taras służył na fortecy w Orsku.

Mimo ścisłego nadzoru, Szewczenko narysował swój autoportret i napisał kilka wierszy, które chował w czubku swojego buta.

Mała ‘Książka z czubka buta’ z wierszami Tarasa Szewczenko z wygnania.
“Na gładkiej horyzontalnej lini powyżej szyb, możesz ledwie dostrzec długie baraki zadaszane trzciną. To cały Raim. Prawie cały garnizon wyszedł na spotkanie z nami. Oni mieli blade, ponure twarze, jak więźniowie. Przestraszyłem się.”

W Maju 1848 roku, Taras został zabrany na ekspedycję wiceadmirała Alexey Butakov. Celami ekspedycji były dochodzenie i naukowy opis Morza Aralskiego. Podczas ekspedycji Szewczenko namalował masę krajobrazów i kontynuował pracę nad swoimi dziełami literackimi.

W listopadzie 1849 roku, po ciężkiej wyprawie przez stepy pustynne poeta dotarl do Orenburgu.

“Żołnierze są najbiedniejszą, najbardziej nieszczęśliwą klasą w naszej tradycjonalnej Ojczyźnie. Wszystkie dobrze rzeczy, które żołnierz posiada, zostały mu zabrane: rodzina, ojczyzna, wolność — wszystko.”
W wypadku pogwałcenia królewskiego rozporządzenia o zakazie pisania i rysowania Szewczenko zostałby aresztowany i eskortowany na fortecę Orsk. Siedemnastego października 1850 roku, Szewczenko przybył do twierdzy Novopetrovskoye. Tam spędził długie 7 lat, dopóki jego przyjaciele nie zmusili Rządu do uratowania go.

Podczas jego wygnania brał udział w ekspedycji do Gór Karatau, gdzie namalował około 100 obrazów mimo zakazu. W 1852 roku, Taras Szewczenko zaczął pisać prozę po rosyjsku. Następnie jego życiowe okoliczności zostały ułatwione, dzięki przyjaźni z nowym komendantem fortu.

W 1855 Szewczenko zaczął korespondować z artystą i prorektorem Akademii Sztuk — Fiodorem Tołstojem — o petycji na temat ratunku.

Powrót
z wygnania
Drugiego sierpnia 1857 roku, Taras Szewczenko opuścił fort Novopetrovskoye na powracającej łodzi i wyruszył do Astrachańia. Następnie wyruszył do Nizhny Novgorod na parowcu. Szewczenko był umieszczony pod sekretnym policyjnym nadzorem. W 1858 roku, przybył do Moskwy, a następnie do Petersburga.
“Teraz jestem w Nizhny Novgorod, na wolności, na takiej wolności, jako pies na łańcuchu”.
Jego ostatnia podróż do Ukrainy odbyła się w lecie 1859 roku. Piętnastego lipca, Szewczenko został trzeci raz aresztowany, ale po zakończeniu śledztwa, dostał pozwolenie na powrót do Petersburga.
“Taras chciał odwiedzić swoją ukochaną Ukrainę, w końcu wyruszył tam w lecie 1859 roku. Szukał kawałka ziemi blisko Dnipro, na wzgórzu, żeby sęzić tam swoje ostatnie lata.”
Panas Myrny
“Po dziesięcioletnim wygnaniu, Szewczenko powrócił do Petersburga, ze zniszczonym ciałem, ale nie umysłem… Nawet podczas tych okropnych lat jego zaduma nie opadła…”
Iwan Franko
Nowee wydanie “kobzar”, styczeń 1860 r.
“Bukvar’ Iuzhnorruskii”
W styczniu 1860 roku została opublikowana nowa edycja “Kobzar” z nowymi wierszami. Drugiego września 1860 roku, Akademia Sztuk uznała mistrzostwo Szewczenki i mianowała go akademickim rytownikiem. W 1861 roku Szewczenko opublikował swoja ostatnią książkę pt. “Bukvar’ Iuzhnorusskii” (południowo rosyjski Elementarz), owe dzieło Taras przygotował w 1860 roku dla ukraińskich szkółek niedzielnych i osobiście ją dofinansował.
Ostatnie dni
“Kiedy Chernenko wszedł do jasnego pokoju, poeta zamiast swojego zwykłego przywitania, zapytał go: “Więc?... Jest? Jest tutaj wolność? Jest tutaj manifest? — I otrzymał swoją odpowiedź, gdy spojrzał w oczy Chernenko... Po głębokim oddechu powiedział: — “Więc, nie?... Nie?... Kiedy będzie?!” Taras dodał silną niecenzuralną frazę, zamknął się, położył się na łóżku i płakał.”
Olexandr Koniskiy

Taras Szewczenko spędził swoje ostatnie lata na pracy nad nową poezją, obrazami i grawerami, jak również nad edycją swoich starszych prac. Jednak po jego ciężkich latach na wygnaniu jego ostatnia choroba okazała się zbyt wielka.

ТSzewczenko zmarł w Petersburgu dziesiątego marca 1861 roku. Najpierw został pochowany smoleńskim cmentarzu, w Petersburgu. Jednak, życzenie przedstawione w jego wierszu “Testament” zostało spełnione i ciało Szewczenki zostało przeniesione do Ukrainy.

Ciało zostało pochowane dziesiątego maja na wzgórzu Chernecha (Wzgórzu mnicha; obecnie Wzgórzu Tarasa) przy rzece Dniepr obok Kaniowa.

“Czterdziestego dnia po śmierci poety, przed wysłaniem trumny do Ukrainy, rodacy zebrali się ponownie nad grobem żeby się pożegnać… i pokryli trumnę czerwonaą tkaniną, która szybko pociemniałą podczas deszczu i śniegu, miała ona symbolizować , że los naszego narodowego poety nie był lekki.”
Mykhailo Chaly

Nieoceniony wkład Tarasa Hryhorovycha Szewczenko w światową kulturę został doceniony nie tylko w Ukrainie, ale również za granicą: istnieje 1200 pomników Szewczenki na całym świecie, szkoły są nazwane jego imieniem, wiele filmów i sztuk zostało nagranych i przedstawionych na jego cześć.

Szewczenko stał się widoczną częścią historii i kultury ukraińskiego narodu na wieki.

Autorzy projektu

Valentine Reshetniak
Pomysłodawca i Dyrektor Artystyczny
Evgeny Vasiliev
Dyrektor Techniczny
Ann Vasilieva
Projekt Informacyjny
Dmitry Grand
Realizacja Techniczna
b2blogger.com
Wsparcie informacyjne
Sebastian Kuśnierz
Переклад на польську

Jesteśmy wdzięczni za odwiedzenie naszej interaktywnej biografi Tarasa Szewczenki.

Naszym celem było stworzenie bardzo interesującej i użytecznej prezentacji na temat życia wielkiego poety tego świata.

Dlatego zamierzamy ulepszać tę stronę nieustannie, poprzez dodawanie wielu nowych kolorów.

Jeśli masz jakieś pomysły na ulepszenie strony lub znalazłeś jakieś błędy czy tez nieścisłości — prosimy skontaktuj się z nami poprzez pocztę internetową: Shevchenko@ukrlib.com.ua

Obróć urządzenie o 90 stopni